2025-ci il geodeziya, geomatika, GIS, fotoqrammetriya və məsafədən zondlama sahələri üçün məhsuldar bir il kimi qələmə vermək olar. Bu il təkcə yeni texnologiyaların tətbiqi ilə deyil, həm də məlumatların idarə olunması, standartların yenilənməsi və peşəkar ictimaiyyətin daha aktiv qlobal inteqrasiyası ilə seçildi. Artıq geodeziya ölçmələri yalnız sahədə aparılan texniki proses deyil, böyük məlumat ekosisteminin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Texnoloji yeniliklər və əsas istiqamətlər
2025-ci ildə geospatial sahədə ən nəzərəçarpan dəyişikliklərdən biri peyk əsaslı müşahidələrin daha əlçatan və funksional hala gəlməsi oldu. Copernicus proqramı çərçivəsində Sentinel missiyalarının genişlənməsi, xüsusilə radar əsaslı müşahidələrin (SAR) tətbiqinin artması torpaq hərəkətlərinin, deformasiya zonalarının və daşqın risklərinin daha dəqiq monitorinqinə imkan yaradacaq. Bu yanaşma geodeziyada klassik ölçmələrlə peyk məlumatlarının inteqrasiyasını daha da gücləndirir.
Digər mühüm istiqamət isə GeoAI və bulud əsaslı emal texnologiyalarının sürətli inkişafı oldu. Fotoqrammetriya və LiDAR layihələrində süni intellekt alqoritmləri artıq obyekt tanıma, avtomatik təsnifatlandırma və 3D modellərin yaradılmasında standart alətə çevrilməkdədir. Bu isə mühəndis-geodeziya işlərində vaxt itkisinin azalmasına və nəticələrin keyfiyyətinin artmasına səbəb olur.
GIS və standartlaşma: API dövrü
2025-ci il GIS sahəsində “xəritə istehsalı” anlayışının daha çox “xidmət əsaslı məlumat idarəçiliyi” ilə əvəz olunduğu il kimi dəyərləndirilə bilər. OGC tərəfindən təqdim olunan yeni API standartları (OGC API – Records, OGC API – DGGs və s.) milli geoportallar, kadastr sistemləri və institusional məlumat bazaları arasında problemlərinin həllinə ciddi töhfə verdi. Bu yanaşma, xüsusilə dövlət qurumları və böyük infrastruktur layihələri üçün məlumat mübadiləsini daha sürətli və təhlükəsiz etdi.
2025-ci ilin əsas beynəlxalq tədbirləri və konfransları
2025-ci il ərzində keçirilən beynəlxalq konfranslar geodeziya və geomatika sahəsində qlobal trendlərin formalaşmasında mühüm rol oynadı. Bu tədbirlər sırasında FIG Working Week 2025 xüsusi yer tutur.
2025-ci ilin aprel ayında Avstraliyanın Brisben şəhərində keçirilən FIG Working Week 2025 geodeziya, kadastr, torpaq idarəetməsi və geomatika sahələrində dünyanın aparıcı mütəxəssislərini bir araya gətirdi. Tədbirdə müasir ölçmə texnologiyaları, GNSS əsaslı həllər, rəqəmsal kadastr sistemləri və geodeziyanın gələcək rolu geniş müzakirə olundu.
Bu nüfuzlu tədbirdə Azərbaycanın Geodeziya və Geomatika İctimai Birliyinin iştirakı ölkəmizin geodeziya ictimaiyyətinin beynəlxalq platformalarda təmsil olunması baxımından mühüm hadisə oldu. Birliyin iştirakı Azərbaycanın geodeziya və geomatika sahəsində qlobal peşəkar şəbəkəyə inteqrasiyasını, beynəlxalq təcrübənin ölkəyə transferini və yerli mütəxəssislərin dünya trendləri ilə ayaqlaşmasını nümayiş etdirdi. Bu iştirak eyni zamanda region üçün geodeziya sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə şərait yaratdı.
Digər önəmli tədbirlər
2025-ci ildə keçirilən digər mühüm konfranslar sırasında Esri User Conference, IGARSS (International Geoscience and Remote Sensing Symposium), INTERGEO və ASPRS Texniki Simpoziumları xüsusilə seçildi. Bu tədbirlərdə GIS proqram təminatlarının yeni versiyaları, UAV əsaslı ölçmələr, yüksək dəqiqlikli 3D modelləmə və məsafədən zondlama məlumatlarının praktiki tətbiqləri təqdim olundu.
Ümumilikdə, 2025-ci il geodeziya və geomatika sahəsində texnoloji inkişafla yanaşı, peşəkar birliklərin və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndiyi il kimi xarakterizə oluna bilər. FIG kimi qlobal platformalarda Azərbaycanın Geodeziya və Geomatika İctimai Birliyinin iştirakı göstərir ki, yerli mütəxəssislər artıq qlobal müzakirələrin aktiv tərəfinə çevrilməkdədir.
